نامه رئيس مركز تحقيقات پيشگيری و كنترل دخانيات به مهران مدیری/ آقاي مديری! يا نمي‌دانی يا ...
۱۴ شهریور ۱۳۹۵

نامه رئيس مركز تحقيقات پيشگيری و كنترل دخانيات به مهران مدیری/ آقاي مديری! يا نمي‌دانی يا ...

چندی پیش، مهران مدیری، بازیگر، کارگردان و مجری برجسته کشورمان در اقدامی غیرمنتظره در نشست خبری فیلم جدید خود، اقدام به کشیدن سیگار کرد. این اقدام وی، واکنش‌های بسیار زیادی را از سوی مسولان بهداشتی کشور در پی داشت که شاید بتوان مهم‌ترین آنها را، نامه دكتر غلامرضا حيدری، رئيس مركز تحقيقات پيشگيری و كنترل دخانيات به مهران مدیری دانست. نامه‌ای که در ادامه، شرح مفصل آن را می‌خوانیم.


باورمان نمي‌شد كه شما در كنفرانس مطبوعاتي فيلمتان و با حضور حامي مالي قدرتمند برنامه‌هايتان يكباره سيگار روشن كنيد و همه آنچه را كه حوزه سلامت در ۳-۲ دهه گذشته براي كاهش و كنترل مصرف دخانيات انجام داده بود، دود كنيد.

شما يا نمي‌دانيد چه كرديد يا از قبل برنامه‌ريزي كرده بوديد و عمدا سلامت آينده جامعه را هدف قرار داديد. اميدواريم شكل اول باشد كه جاي جبران دارد و براي دانستن‌تان مي‌گوييم كه به استناد بيش از ۱۰۰ مقاله علمي بين‌المللي كه در مركز تحقيقات ‌ما وجود دارد، شواهد بسياري از مطالعات توصيفي- مقطعي، طولي و تجربي نشان داده كه بين مشاهده صحنه‌هاي مصرف سيگار در فيلم‌ها و شروع مصرف سيگار جوانان رابطه مستقيمي وجود دارد.

فيلم‌ها همواره وسيله مناسبي براي تبليغ محصولات توليدكنندگان دخانيات بوده‌اند. هنگامي كه يك ستاره سينما در يك فيلم مطرح روز سيگار مي‌كشد، يك حس قوي و محونشدني به سيگاركشيدن مي‌افزايد. سالانه صدها ميليون جوان در سراسر جهان اين فيلم‌ها را تماشا مي‌كنند.

نقش سينما نه‌تنها تقويت هنجارهاي اجتماعي و بهداشتي است، بلكه بايد آنچه را كه در جامعه و ذهن فيلمنامه‌نويسان مي‌گذرد نيز به مردم انتقال دهد. چنين مواردي شامل حقايق آزاردهنده، ناسالم، پرخطر و ضداجتماعي است.

صحنه‌هاي جذاب مصرف سيگار در فيلم‌ها بسيار حائز اهميت هستند زيرا بين تمامي گروه‌ها، رفتن به سينما يكي از مشخصه‌هاي قشر جوان است، به‌طوري كه جوانان ۳ برابر بيشتر از بزرگسالان به سينما مي‌روند. ۹۰درصد جوانان حداقل ۱ بار در سال به سينما مي‌روند.

از هر ۱۰ نفري كه به تازگي سيگاري مي‌شوند، ۸ نفر كودك يا نوجوان است.

مطالعات دانشگاهي كاملا نشان مي‌دهند مصرف سيگار در فيلم‌هاي سينمايي مي‌تواند به شروع مصرف سيگار در جوانان منجر شود. به‌عنوان مثال:

- يك مطالعه بزرگ در ايالات متحده نشان داد احتمال سيگاري‌شدن در نوجواناني كه فيلم‌هاي زيادي با صحنه‌هاي مصرف سيگار مي‌بينند، ۳ برابر بيشتر از نوجواناني است كه كمتر چنين صحنه‌هايي را در فيلم‌ها مي‌بينند.

- يك تحقيق دانشجويي نشان داد صحنه‌هاي مصرف سيگار در فيلم‌ها كاملا منعكس‌كننده واقعيت‌هاست.

- تحقيقات نشان مي‌دهند فيلم‌هايي كه داراي صحنه‌هاي مصرف سيگار هستند، انگيزه جوانان را براي نكشيدن سيگار ضعيف مي‌كنند.

- طي مطالعه‌اي که روي رفتارهاي بهداشتي بين دانش‌آموزان مقطع راهنمايي انجام گرفت، ۴۹درصد دانش‌آموزان بين ۱۲ تا ۱۷ ساله (۴۶درصد پسران و ۵۱درصد دختران) معتقد بودند سيگاركشيدن ستارگان سينما انگيزه‌اي براي سيگاركشيدن جوانان است.

مصرف سيگار و دخانيات رفتاري است كه عموما از سنين نوجواني آغاز مي‌‌شود. مطالعات مختلف نشان مي‌دهد حدود ۸۰ درصد افراد سيگاري قبل از ۱۸ سالگي تجربه مصرف سيگار داشته‌اند.اين رقم در مطالعه‌اي كه در كشورمان انجام گرفته حدود ۶۰درصد استو مطالعات ديگر درصدهاي بيشتري را در سنين پايين‌تر (حدود ۱۵ سالگي) نشان مي‌دهد. افراد تحت‌تاثير عوامل مختلفي سیگار می‌کشند كه مي‌توان به عوامل فردي، خانوادگي و اجتماعي اشاره کرد.در بسياري از مطالعات عوامل فردي به صورت كنجكاوي براي مصرف و تجربه سيگار مهم‌ترين اثر را داشته، به صورتي كه حدود ۶۰درصد دانش‌آموزان دبيرستاني شهر تهران در سال ۸۲ اين علت را ذكر كرده‌اند.

فيلم‌ها يكي از آخرين و مهم‌ترين راه‌هاي صنعت دخانيات براي جلب توجه جوانان به مصرف سيگار آنسوي درياهاست. صنعت دخانيات در سال ۱۹۸۹ قول داد پرداخت مبالغ به هاليوود را متوقف كند. طي دهه گذشته سيگار كشيدن روي صحنه فيلم‌ها واقعا افزايش‌يافته است. بخش سياسي هاليوود از آگاه‌سازي والدين در مورد اينكه فيلم‌ها يا ويدئوها باعث ترويج دخانيات مي‌شوند، امتناع مي‌كند، اما دخانيات يك تجارت است كه بيش از ايدز، خشونت و داروهاي غيرقانوني (روي هم رفته) باعث مرگ مي‌شود.

سازمان بهداشت جهاني مي‌گويد: «مصرف سيگار در فيلم‌ها يك مشكل جهاني است زیرا تبليغات قوي‌ای ارائه مي‌كند. اين مساله نه‌نتها باعث تشويق اطفال به مصرف دخانيات مي‌شود، بلكه باعث تقويت بازارهاي دخانياتي نيز مي‌شود. صنعت تصاوير متحرك آمريكا نقش تعيين‌كننده‌اي در ايجاد اين مشكل ايفا مي‌كند زیرا اين فيلم‌ها در سراسر جهان قابل‌دسترسي هستند و سرمشق ساير فيلمسازها قرار مي‌گيرند».

انجمن پزشكي آمريكا معتقد است استعمال دخانيات در فيلم‌ها رايگان است و هدفي جز فريبندگي، تقويت و ترويج مصرف سيگار به‌عنوان يك رفتار مطلوب ندارد. اين موضوع خصوصا وقتي مشكل‌ساز است كه در مورد فيلم‌هاي جوانان به كار مي‌رود زيرا در بسياري از مطالعات نشان داده شده مصرف سيگار در فيلم‌ها يك عامل خطر براي شروع سيگار كشيدن در جواني است. ما همچنين از۴ خط مشي توصيه‌شده ذيل برای كاهش مصرف دخانيات در فيلم‌ها حمايت مي‌كنيم.

صنعت دخانيات سابقه طولاني در استفاده از پول نقد و توجه خاص در راستاي ترويج دخانيات در فيلم‌ها دارد. ظاهر صحنه ممكن است حفظ شود اما اين حق مخاطب است كه بداند پشت پرده چه مي‌گذرد؟ صنعت دخانيات و هاليوود از دهه ۱۹۲۰ براي هم سودمند بوده‌اند به‌صورتي كه ستارگان در تبليغات شركت مي‌كردند و دخانيات روي صحنه مورد استفاده قرار مي‌گرفت. زمانی كه محدوديت تبليغات دخانيات در ساير رسانه‌ها شديدتر شد، فيلم‌ها از نظر امنيت مانند يك وسيله تبليغ جهاني به‌خصوص براي مخاطبان جوان قرار گرفتند.

سيگار كشيدن روي صحنه امروزه از فيلم‌هاي دهه ۱۹۶۰، ۱۹۷۰، ۱۹۸۰ بيشتر شده است. در آن دهه‌ها آمريكايي‌هاي بيشتري سيگاري بودند. سيگار كشيدن بين شخصيت‌هاي برجسته فيلم نسبت به افراد مورد مقايسه با آن در جمعيت آمريكا رايج‌تر است. شخصيت‌هاي سيگاري كه در فيلم‌ها نشان داده مي‌شوند، اغلب سطح بالا هستند، در حالي كه در زندگي واقعي، سيگاري‌ها بيشتر كم‌درآمد و با تحصيلات كمتر هستند. در سراسر جهان ساليانه ۵ ميليون نفر بر اثر استعمال دخانيات كشته مي‌شوند، اما فيلم‌ها اغلب سيگار كشيدن و در معرض دود سيگار قرار گرفتن را به صورت يك مورد مضر براي سلامت و كشنده به تصوير نمي‌كشند.

يك‌هفتم كودكان در سراسر دنيا تا ۱۵ سالگي به دام مي‌افتند. امروزه خيلي‌ها مي‌خواهند ترك كنند، بسياري شكست خواهند خورد و يك‌سوم موارد اعتياد منجر به مرگ مي‌شوند. هر روز در ايالات متحده ۲ هزار نوجوان ديگر به دخانيات معتاد مي‌شوند. حتي در دنياي در حال پيشرفت مصرف دخانيات سريع‌تر از پيش مي‌رود زیرا در آنجا آگاهي از خطرات در كمترين سطح است و روش‌هاي بازاريابي دخانيات تحت‌كنترل نيستند.

اين صنعت، ۱۰ سال پيش براي قرار دادن محصولاتش در صحنه فيلم‌ها پول مي‌پرداخت، در حالي كه اين کار را انكار مي‌كرد. امروزه هم پرداخت وجه را انكار مي‌كند. همچنين در هر مورد كه ستارگاني اين كار را انجام مي‌دهند با صنعت دخانيات معامله مي‌كنند.

محققان دريافته‌اند نوجواناني كه ستارگان مورد علاقه‌شان روي پرده سيگار مي‌كشند، ۱۶ برابر احتمال بيشتر دارند كه در مورد دخانيات مثبت فكر كنند.

كودكان ۱۴-۱۱ ساله كه سيگار كشيدن در فيلم‌ها را زياد ديده‌اند، ۳ برابر احتمال بيشتر دارند كه خودشان سيگار را امتحان كنند. در هر روز، ۳ هزار كودك معتاد مي‌شوند و نيمي از آنها از اين اعتياد فوت خواهند کرد. صنعت دخانيات مي‌داند فيلم‌ها بهتر از هر تبليغ ديگري باعث روشن شدن سيگار مي‌شوند.

همچنين نتایج مطالعه‌اي كه اين مركز در ۳ دهه بررسي فيلم‌هاي سينمايي ايران انجام داده، نشان مي‌دهد زمان نمايش مصرف دخانيات در اين فيلم‌ها به صورت معني‌داري براي هنرپيشه مرد ۳ برابر و براي هنرپيشه زن ۲۰ برابر شده كه اين مساله مي‌تواند كنار ديگر موارد دليلي براي افزايش مصرف دخانيات در جامعه جوان ما باشد.

هنوز اميدواريم ندانسته اين كار را كرده باشيد كه جاي جبران دارد و شما به خوبي مي‌توانيد انجامش دهيد چرا كه اگر با ديدن صحنه مصرف سيگار شما امكان داشته باشد ۱ ميليون نفر به سيگار گرايش پيدا ‌كنند، حتما ۷۵۰ هزار نفر آنها سيگاري مي‌شوند و حتما ۶۰۰ هزار نفر آنها وابستگي شديد به دخانيات پيدا مي‌كنند و حتما ۳۰۰ هزار نفر آنها دچار بيماري مزمن انسدادي ريه مي‌‌شوند و حتما ۱۰۰هزار نفر آنها به سرطان ريه مبتلا می‌شوند و حتما ۱۵۰هزار نفر ديگر دچار بيماري‌هاي قلبي- عروقي خواهند شد و اين بیماری‌ها جداي ديگر عوارض مانند پيري زودرس، ناتواني جنسي و نازايي و كاهش عمر مفيد در ۲۰۰هزار نفر ديگر است، البته اگر شانس بياورند و به بيماري‌هاي جدي و مهلك ناشي از مصرف دخانيات مبتلا نشوند.

شواهد علمي معتبر نشان مي‌دهد تفاوت هزينه‌هاي پزشكي افراد سيگاري بر اثر بيماري‌هاي ناشي از مصرف سيگار در مقايسه با افراد غيرسيگاري ۶ ميليارد دلار است. در كشور هلند نيز هنگام تورم شديد قيمت‌ها در سال۱۹۹۷، هزينه بيماري‌هاي ناشي از مصرف سيگار در طول عمر كل مردان كشور ۲۷/۷ ميليارد دلار و براي زنان ۴۷/۹ ميليارد دلار بوده است. اين ارقام به غير از هزينه‌هاي اقتصادي ناشي از دست‌دادن روزهاي كاري بوده كه بر اثر فوت يا مرگ زودهنگام ایجاد شده است.

طي مطالعه‌اي روي هزينه بيماري‌ها كه سال ۱۹۹۶ در آلمان انجام گرفت، كل هزينه‌هاي بهداشتي ناشي از مصرف سيگار در این سال براي بيماران ريوي معادل ۴۷۱/۵ ميليارد يورو، براي سرطان ريه ۵۹۳/۲ ميليارد يورو (۸۹درصد)، براي سرطان دهان و حنجره ۹۹۶ ميليون يورو (۶۵درصد)، سكته مغزي ۷۷۴/۱ ميليارد يورو (۲۸درصد)، بيماري‌هاي سرخرگي كرونري ۹۶۳/۴ ميليارد يورو (۳۵درصد) و بيماري‌هاي انسدادي تصلب شرايين ۷۶۱ ميليون يورو (۲۸درصد) بوده است. در مجموع، كل بار مالي هزينه‌هاي بهداشتي- درماني ناشي از مصرف سيگار در آلمان طي سال۱۹۹۶ برابر ۶/۱۶ ميليارد يورو بوده است. از طرف ديگر، هزينه‌هاي سالانه براي خدمات بهداشتي ملي كشور انگلستان بر اثر بيماري‌هاي ناشي از مصرف سيگار در بزرگسالان طي سال ۱۹۹۸ به ۳/۲ ميليارد يورو رسيده است. در سال۲۰۰۰ نيز بر اثر مصرف سيگار هزينه‌هاي مربوط به روزهاي كاري از دست رفته در اين كشور ۱۳۰ ميليارد يورو تخمين‌زده شده و سرطان ريه ۷/۵درصد از كل هزينه‌هاي خدمات بهداشتي ملي كشور انگلستان را شامل مي‌شود. هزينه‌هاي بهداشتي وابسته به مصرف سيگار در ايتاليا نیز محاسبه شده است. نام آن «پيامدهاي اقتصادي مصرف سيگار» بوده كه همسو با برنامه اقدام براي ايجاد اروپايي بدون دخانيات در سال۱۹۹۹ توسط سازمان بهداشت جهاني تاييد شده است. در ايتاليا طي سال۱۹۹۸، بار مالي كل هزينه‌هاي بهداشتي ناشي از مصرف سيگار برابر بود با ۳۱۲۷۱/۴ ميليارد يورو (بيماري‌هاي قلبي- عروقي۴۶۴۱۹/۲ ميليارد يورو؛ ريوي، ۵۳/۴۵۱ ميليون يورو؛ سرطان ريه سلول كوچك، ۰۶/۵۸ ميليون يورو؛ سرطان ريه سلول غيركوچك، ۲۵/۲۳۲ ميليون يورو؛ سكته مغزي۱۰۶۶۷/۱ ميليارد يورو)

همچنين به غير از هزينه‌هاي بهداشتي، خسارات آتش‌سوزي ناشي از مصرف سيگار نيز بايد در نظر گرفته شود، به‌طوري كه سالانه در اسكاتلند هزينه‌اي معادل ۶ ميليون يورو و در انگلستان و ولز معادل ۲۱۸ ميليون يورو خسارت به بار مي‌آورند. طي مطالعه‌اي در اسكاتلند روي هزينه‌هاي ناشي از كاهش بازدهي كار، مشخص شد ميزان كارگريزي در افراد سيگاري بيشتر از افراد غيرسيگاري است. هزينه اين غيبت‌هاي كاري در اسكاتلند سالانه ۶۰ ميليون يورو است، در حالي كه كل هزينه‌هاي ناشي از كاهش بازدهي در اين كشور معادل ۶۶۰ ميليون يورو در سال است.

در ايران برآورد دقيقي از اين ميزان در دست نيست.

اگر حداقل همين آمار را براي هر نفر از اين ۷۵۰هزار نفري را كه شما سيگاري كرديد، محاسبه كنيم، شما حداقل ۱۵۰۰ ميليارد تومان به سلامت جامعه ضرر وارد كرديد. فكر مي‌كنيد شما يا حامي مالي‌تان آن را جبران مي‌كنيد؟

هنوز اميدواريم كه ندانسته اين كار را كرده باشيد كه جاي جبران دارد و شما به خوبي مي‌توانيد انجامش دهيد.

سلامتیسم در اینستاگرام

لینک کوتاه مطلب: https://www.salamatism.com/?n=9754

افزودن نظر