آشنایی با مراحل تغییر مغز در طول عمر
۱۵ فروردین ۱۳۹۷

آشنایی با مراحل تغییر مغز در طول عمر

وقتی که کودک به ۳ سالگی می‌رسد، حدود ۸۰ درصد از اندازه مغز در دوران بزرگسالی را، از نظر حجم و سلول‌های مغزی، به‌دست می‌آورد. مغز یک کودک ۳ ساله عمیقا ساختار پیچیده‌ای دارد و نسبت به مغز دیگر موجودات روی کره زمین واقعا پیچیده‌تر است. در این سن، مغز حدودا ۲۰۰ درصد سیناپس بیشتری نسبت به دوران بزرگسالی دارد.


در رحم: رشد سلول‌های مغزی


قبل از این‌که هر کدام از ما در دوران جنینی نفس بکشیم، بدن‌مان درگیر تکامل مغز است و خودش را برای زندگی بیرون از رحم آماده می‌کند. توجه داشته باشید که نوزادها پس از تولد حدود ۱۰۰ میلیارد نورون در مغزشان دارند. این یعنی سرعت رشد سلول‌های مغز در دوران بارداری به‌طور متوسط حدود ۲۵۰ هزار سلول مغزی جدید در هر دقیقه است. 


نوزاد: نورون‌ها و اتصالات مغزی بیشتر 


اندازه مغز در زمان تولد، حدود ۶۰ درصد کوچک‌تر از اندازه عادی خودش پس از رشد کامل است. مغز انسان در آغاز حدود ۲۰ اینچ مربع است و در ۹۰ روز ابتدایی پس از تولد حدود ۱۴ اینچ مربع دیگر رشد می‌کند. این میزان در پایان اولینه سه‌ ماهه پس از تولد تقریبا ۲ برابر می‌شود. در زمان تولد، تنها میلین (myelin) نزدیک به نخاع قرار دارد. میلین، نوعی ماده چرب است که حرکت سریع‌تر سیگنال‌های مغزی را امکان‌پذیر می‌سازد. این قسمت از مغز با عملکردهای اساسی مانند تنفس، غذا خوردن و کنترل ضربان قلب ارتباط دارد. 


کودک نوپا: رشد و تکامل مغز 


وقتی که کودک به ۳ سالگی می‌رسد، حدود ۸۰ درصد از اندازه مغز در دوران بزرگسالی را، از نظر حجم و سلول‌های مغزی، به‌دست می‌آورد. مغز یک کودک ۳ ساله عمیقا ساختار پیچیده‌ای دارد و نسبت به مغز دیگر موجودات روی کره زمین واقعا پیچیده‌تر است. در این سن، مغز حدودا ۲۰۰ درصد سیناپس بیشتری نسبت به دوران بزرگسالی دارد. همان‌طور که تکامل مغز پیشروی می‌کند، مغز نیز سیناپس‌های اضافی را از بین می‌برد و اصطلاحا خودش را هرس می‌کند. درواقع، خلاص شدن از اتصالات مغزی‌ای که به‌کار نمی‌آیند، به مغز اجازه می‌دهد تا انرژی خودش را به اتصالات مغزی مهم معطوف کند. 


کودکی: شکل‌گیری مغز با تجربه‌ها 


بسیاری از متخصصان تاکید دارند که دوران بین ۳ تا ۵ سالگی، بخشی از دوران حساس و بحرانی تکامل است. در این مرحله، تجربه‌های مختلف مستقیما در شکل‌گیری سیناپس‌ها اثرگذار هستند. درواقع، مغز هر انسان در نسبت با محیط پیرامونی‌اش، ویژگی‌های خاصی به خود می‌گیرد. از یک منظر، این وضعیت یعنی تجربه‌های منفی می‌توانند آسیب‌های روان‌شناختی مادام‌العمری را بر مغز و روان کودک به‌جا بگذارند. اما از منظری دیگر، مداخله‌های زودهنگام و سریع در این دوران می‌توانند اثرات مخرب ناشی از تجربه‌های تروماتیک را تا حدود قابل توجهی کاهش بدهند. 


نوجوانی: تکامل در قدرت تصمیم‌گیری 


بعضی از نوجوان‌ها، از نظر وزنی و قدی به بزرگسالان شبیه می‌شوند، اما واقعیت این است که هنوز کاملا تکامل پیدا نکرده‌اند. بدن هر انسان، میلین را از پشت مغز (مسئول عملکردهای اصلی) به سمت جلوی مغز (دارای مدارهای پیچیده‌تر)‌ تولید می‌کند. بنابراین، آخرین منطقه‌ای که با میلین تماس پیدا می‌کند، لوب پیشانی است که برای قدرت تصمیم‌گیری، کنترل تکانه و همدلی اهمیت خاصی دارد.
درواقع، درحالی که لوب پیشانی افراد بزرگسال تشخیص می‌دهد که چه موقع در موقعیت‌های پُرخطر و پُرفشار به دیگران «نه» بگوید، مغز نوجوانان از این نظر هنوز کامل نشده است و نمی‌تواند چنین عملکردهایی را با قدرت لازم انجام بدهد. بعضی از متخصصان با توجه به همین نکته، مغز نوجوانان را به «خودروی فِراری با ترمزهای ضعیف» تشبیه می‌کنند. اگر دقت کنید، متوجه می‌شوید که پدرها و مادرها عمدتا از تصمیم‌گیری‌های نادرست نوجوانان شکایت دارند، اما آنان باید نسبت به این مساله تکاملی آگاهی داشته باشند و بدانند که نوجوانان در زمینه تصمیم‌گیری شدیدا به کمک نیازمند هستند. 
 

سلامتیسم در اینستاگرام

لینک کوتاه مطلب: https://www.salamatism.com/?n=14079

افزودن نظر