استرس اکسیداتیو چیست؟
۲۵ بهمن ۱۳۹۶

استرس اکسیداتیو چیست؟

اکسیداسیون، نوعی فرآیند طبیعی و ضروری است که در بدن هر انسانی اتفاق می‌افتد. از طرف دیگر، استرس اکسیداتیو زمانی به‌وجود می‌آید که نوعی عدم تعادل میان فعالیت رادیکال‌های آزاد و فعالیت آنتی‌اکسیدان‌ها شکل بگیرد. اگر اکسیداسیون به‌درستی عمل کند، رادیکال‌های آزاد می‌توانند در مبارزه با پاتوژن‌ها موثر باشند و از ابتلا به بیماری‌ها جلوگیری کنند.


استرس اکسیداتیو، نوعی عدم تعادل است که بین رادیکال‌های آزاد و آنتی‌اکسیدان‌ها در بدن ایجاد می‌شود. رادیکال‌های آزاد، مولکول‌های اکسیژن‌داری با تعداد زیادی از الکترون‌ها هستند و همین ویژگی اجازه می‌دهد تا نسبت به مولکول‌های دیگر واکنش نشان بدهند و باعث شکل‌گیری زنجیره وسیعی از واکنش‌های شیمیایی در بدن شوند. در اصطلاح تخصصی به این واکنش‌ها،‌ اکسیداسیون می‌گویند که می‌توانند مفید یا مضر باشند. 
آنتی‌اکسیدان‌ها نیز مولکول‌هایی هستند که می‌توانند الکترون‌ها را به رادیکال‌های آزاد اهدا کنند، بدون این‌که باعث ناپایداری آن‌ها شوند. همین روند است که رادیکال‌های آزاد را تثبیت می‌کند و واکنش‌پذیری آن‌ها را کاهش می‌دهد. 


اثرات استرس اکسیداتیو بر بدن 


اکسیداسیون، نوعی فرآیند طبیعی و ضروری است که در بدن هر انسانی اتفاق می‌افتد. از طرف دیگر، استرس اکسیداتیو زمانی به‌ وجود می‌آید که نوعی عدم تعادل میان فعالیت رادیکال‌های آزاد و فعالیت آنتی‌اکسیدان‌ها شکل بگیرد. اگر اکسیداسیون به‌ درستی عمل کند، رادیکال‌های آزاد می‌توانند در مبارزه با پاتوژن‌ها موثر باشند و از ابتلا به بیماری‌ها جلوگیری کنند. 
با این حال، وقتی که تعادل میان رادیکال‌های آزاد و آنتی‌اکسیدان‌های موجود در بدن از بین می‌رود، رادیکال‌های آزاد شروع می‌کنند به آسیب زدن به بافت چربی، DNA و پروتئین‌ها در بدن. پروتئین‌ها، چربی‌ها و DNA، قسمت‌های مهمی را در بدن تشکیل می‌دهند و این آسیب‌ها می‌توانند در درازمدت فرد را به بیماری‌های مختلف مبتلا کنند که به ترتیب زیر هستند: 
- بیماری دیابت 
- آترواسکلروز یا تصلب شرایین 
- بیماری‌های التهابی 
- بیماری فشار خون بالا 
- بیماری‌های قلبی 
- بیماری‌های نورودژنراتیو مانند بیماری پارکینسون و بیماری آلزایمر 
- سرطان 
همچنین استرس اکسیداتیو به تسریع روندهای پیری در بدن نیز کمک می‌کند. 


عوامل خطر استرس اکسیداتیو 


بدن هر فردی به‌طور طبیعی رادیکال‌های آزاد را از طریق فرآیندهایی مانند ورزش یا التهاب به‌ وجود می‌آورد. این روند طبیعی است و بخشی از سیستم پیچیده بدن برای محافظت از سلامتی خودش محسوب می‌شود. همچنین هر فردی می‌تواند در زیست‌محیطش در معرض رادیکال‌های آزاد قرار بگیرد. بعضی از منابع مضر در زیست‌محیط عبارت‌اند از ازن، بعضی از آفت‌کش‌ها و پاک‌کننده‌ها، ‌دود سیگار، تابش نور خورشید و آلودگی هوا. 
به‌ علاوه، رژیم غذایی سرشار از قند و چربی هم می‌تواند تولید رادیکال‌های آزاد در بدن را افزایش بدهد. 


مدیریت استرس اکسیداتیو و پیشگیری از آن 


اساسا این‌که به‌طور کامل و مطلق از شکل‌گیری رادیکال‌های آزاد در بدن و همچنین استرس اکسیداتیو جلوگیری کنیم، غیرممکن است. با این‌ حال، بعضی از ترفندها می‌توانند اثرات ناشی از استرس اکسیداتیو را در بدن به حداقل برسانند. مهم‌ترین ترفند هم افزایش سطح آنتی‌اکسیدان‌ها در بدن و کاهش میزان شکل‌گیری رادیکال‌های آزاد است. 
یکی از بهترین شیوه‌ها برای افزایش سطح آنتی‌اکسیدان‌ها در بدن، بالا بردن میزان استفاده از منابع آنتی‌اکسیدانی، خصوصا میوه‌ها و سبزی‌ها، در رژیم غذایی است. بهترین میوه‌ها و سبزی‌ها از این منظر عبارت‌اند از انواع توت‌ها مانند تمشک، گیلاس، آلبالو، انواع مرکبات مانند پرتقال، آلو، سبزی‌های برگ سبز تیره، کلم بروکلی، ‌هویج، گوجه‌فرنگی و روغن زیتون. 
دیگر منابع آنتی‌اکسیدانی غذایی عبارت‌اند از ماهی، مغزهای خام، ویتامین E، ویتامین C، زردچوبه، چای سبز، ملاتونین، پیاز، سیر و دارچین. 
زندگی براساس سبک زندگی سالم هم می‌تواند از استرس اکسیداتیو پیشگیری کند یا آن را به حداقل برساند. رعایت الگوهای زیر می‌تواند از این نظر موثر و مثبت باشد: 
- ورزش منظم و طبق برنامه 
- پرهیز از سیگار و انواع دخانیات 
- رعایت احتیاط در استفاده از مواد شیمیایی 
- استفاده از کرم ضدآفتاب 
- استفاده از عینک آفتابی 
- خواب کافی 
- خودداری از پُرخوری 
 

سلامتیسم در اینستاگرام

لینک کوتاه مطلب: https://www.salamatism.com/?n=13777

افزودن نظر